Całoroczna i sezonowa alergia – co pomaga i jak rozpoznać oba typy alergii?

Alergie należą do najczęstszych problemów zdrowotnych naszych czasów i dotykają osób w każdym wieku. Objawy alergiczne potrafią znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie – pogarszają jakość snu, obniżają koncentrację oraz wpływają na ogólne samopoczucie. Choć najczęściej kojarzymy je z katarem siennym i pyleniem roślin, alergia może przybierać wiele form i rozwijać się pod wpływem różnych czynników. Aby skutecznie walczyć z jej symptomami, warto wiedzieć, jakie wyróżniamy rodzaje alergii, w jaki sposób je rozpoznać i które metody terapeutyczne najlepiej sprawdzają się w łagodzeniu dolegliwości o charakterze alergicznym.

Alergie – rodzaje i podział na sezonowe oraz całoroczne

Alergia to nieprawidłowa (nadmiarowa) odpowiedź układu odpornościowego na kontakt z czynnikiem, który dla większości osób jest całkowicie niegroźny. Istnieje kilka sposobów klasyfikacji alergii, a każdy z nich odnosi się do innego aspektu choroby. Wśród najczęściej wskazywanych podziałów można wyróżnić przede wszystkim:

• podział ze względu na drogę kontaktu z alergenem. W tej kategorii mieszczą się alergie wziewne (wywoływane przez alergeny obecne w powietrzu, takie jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt czy pleśnie), alergie pokarmowe (wynikają z reakcji organizmu na określone składniki żywności, na przykład mleko krowie, orzechy, jaja, ryby, soję czy gluten), a także alergie kontaktowe (pojawiają się w wyniku bezpośredniego zetknięcia skóry z alergenem, na przykład z konkretnymi metalami, kosmetykami, detergentami czy lateksem);
• podział ze względu na czas występowania objawów. Wśród nich wyróżnia się alergie sezonowe (ich symptomy pojawiają się tylko w określonych porach roku, najczęściej wiosną, latem lub wczesną jesienią, zwykle są związane z pyleniem roślin lub aktywnością pleśni – w zależności od warunków pogodowych), a także alergie całoroczne (w przebiegu których dolegliwości występują niezależnie od pory roku – najczęstszymi przyczynami są roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, alergeny karaluchów oraz pleśnie obecne w pomieszczeniach);
• podział ze względu na źródło alergenu. Są to takie alergie, jak alergia na jad owadów (czyli reakcja organizmu na jad pszczoły, osy, szerszenia lub trzmiela – może przebiegać łagodnie lub prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego) czy alergia odzwierzęca (najczęściej dotyczą sierści, ale też śliny czy wydzielin zwierząt domowych).

W przypadku alergii wyróżniamy również tak zwaną alergię krzyżową. Występuje ona wtedy, gdy organizm reaguje na różne alergeny o podobnej budowie. Przykładowo, osoba uczulona na pyłki brzozy może odczuwać objawy po zjedzeniu jabłka czy marchewki. Dzieje się tak, ponieważ białka występujące w tych produktach są podobne do alergenów wziewnych, które wywołują reakcję immunologiczną. Więcej informacji dotyczących zarówno alergii krzyżowej, jak i innych rodzajów omawianego schorzenia, znajduje się tutaj: https://www.adamed.expert/pacjent/choroby-i-objawy/alergie.

Sezonowa i całoroczna alergia – objawy

Objawy alergii zależą przede wszystkim od rodzaju alergenu oraz drogi, jaką dostaje się on do organizmu. Choć niekiedy symptomy różnych typów alergii mogą się pokrywać, większość z nich ma swoje charakterystyczne cechy. Do najczęściej występujących objawów, w zależności od rodzaju alergii, należą między innymi:

• w przypadku alergii wziewnej: wodnisty katar i częste kichanie, świąd nosa, zatkany nos i trudności w oddychaniu, łzawienie, pieczenie i zaczerwienienie oczu, suchy kaszel, uczucie zmęczenia i obniżona koncentracja;
• w przypadku alergii pokarmowej: ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka lub zaparcia, wysypki skórne, pokrzywka, obrzęki w obrębie twarzy lub jamy ustnej, w skrajnych przypadkach – reakcja anafilaktyczna;
• w przypadku alergii kontaktowej: zaczerwienienie skóry, świąd i pieczenie, suchość i złuszczanie naskórka, pojawienie się pęcherzy lub grudek w miejscu kontaktu z alergenem.

Podział na alergie sezonowe i całoroczne dotyczy głównie alergii wziewnych. Co istotne, objawy w obu przypadkach są bardzo podobne – różni się przede wszystkim czas ich występowania. Pacjent cierpiący na alergię sezonową zwykle odczuwa dolegliwości w określonym czasie, na przykład w momencie pylenia traw. Z kolei osoba z alergią całoroczną może mieć nasilone objawy szczególnie w pomieszczeniach zamkniętych, zwłaszcza zimą, gdy wzrasta kontakt z roztoczami kurzu domowego.

Alergia – leczenie. Co łagodzi objawy alergii sezonowych i całorocznych?

Leczenie alergii powinno być indywidualnie dobrane do potrzeb pacjenta, rodzaju uczulenia oraz nasilenia objawów. W praktyce stosuje się dwie główne strategie terapeutyczne: leczenie objawowe oraz przyczynowe.

• Leczenie objawowe

W przypadku leczenia objawowego terapia skupia się na łagodzeniu dolegliwości, które już się pojawiły. Do tego celu najczęściej wykorzystywane są leki przeciwhistaminowe (zmniejszają kichanie, katar i swędzenie), glikokortykosteroidy donosowe (redukują stan zapalny błony śluzowej nosa), krople do oczu (przeciwhistaminowe lub łagodzące podrażnienia), leki obkurczające błonę śluzową nosa (stosowane krótkotrwale) i inne. Co do zasady, u większości pacjentów leczenie objawowe przynosi szybką ulgę, natomiast nie eliminuje przyczyny problemu.

• Leczenie przyczynowe

Leczenie przyczynowe (określane również jako immunoterapia alergenowa lub, potocznie – odczulanie) to jedyna metoda, która może realnie zmniejszyć nadwrażliwość organizmu na alergeny. Polega na podawaniu pacjentowi stopniowo zwiększanych dawek alergenu w ściśle kontrolowanych warunkach. Skutkiem terapii jest mniejsze nasilenie objawów lub całkowite ustąpienie reakcji alergicznych.

Choć nie zawsze jest to możliwe, ograniczenie ekspozycji na alergeny pozostaje podstawowym elementem walki z alergią. W zależności od rodzaju alergii może obejmować takie postępowanie, jak częste wietrzenie i regularne sprzątanie mieszkania, stosowanie oczyszczaczy powietrza, unikanie spacerów w okresach intensywnego pylenia, ograniczenie kontaktu ze zwierzętami, modyfikację diety w przypadku alergii pokarmowych, a także stosowanie hipoalergicznych kosmetyków i detergentów.

Źródła:

1. Rey, M. Chełmińska, Ogólne zasady postępowania w chorobach alergicznych w praktyce lekarza rodzinnego [w:] Forum Medycyny Rodzinnej 2019, tom 13, nr 4
2. Dr med. M. Świerczyńska-Krępa, Alergia [w:] Medycyna Praktyczna, 07.11.2012
3. Błońska, K. Łokieć, E. Walecka-Kapica, Alergia czy nietolerancja pokarmowa – różnice i podobieństwa [w:] Gastroenterologia Praktyczna 2013, 1(18)
4. Dr n. med. P. Dąbrowiecki, Alergia – choroba XXI wieku [w:] adamed.expert, dostęp: 26.11.2025
5. Dr hab. n. med. A. J. Sybilski, Alergia krzyżowa [w:] Medycyna po Dyplomie 04/2017
6. Dr hab. n. med. A. J. Sybilski, Niemowlęta i małe dzieci z alergią wziewną – od rozpoznania do postępowania [w:] Pediatria po Dyplomie 02/2024
7. Przybysz, Alergia na roztocze kurzu domowego [w:] Borgis – Nowa Pediatria 4/2005

Artykuł sponsorowany.